Báo cáo tài chính nhà nước là gì? Cách lập báo cáo tài chính nhà nước 2025

Báo cáo tài chính nhà nước là một trong những công cụ quan trọng giúp minh bạch hóa tình hình tài chính quốc gia. Đây là báo cáo tổng hợp-hợp nhất thông tin từ các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức kinh tế và các đơn vị thuộc khu vực công. Báo cáo này cung cấp cái nhìn toàn diện về thu – chi ngân sách, nợ công, tài sản nhà nước và các nguồn vốn liên quan.

Vậy cách lập báo cáo tài chính nhà nước 2025 có gì mới? Theo quy định hiện hành, việc lập báo cáo này phải tuân theo các nguyên tắc kế toán công, đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khả năng so sánh. Các bước lập báo cáo bao gồm: tổng hợp số liệu từ các đơn vị liên quan, loại trừ giao dịch nội bộ và trình bày theo biểu mẫu chuẩn. Bên cạnh đó, các cơ quan như Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, rà soát và công bố báo cáo đúng hạn.

Việc lập báo cáo tài chính nhà nước không chỉ giúp kiểm soát ngân sách hiệu quả mà còn tăng cường trách nhiệm giải trình, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững.

Báo cáo tài chính nhà nước là gì?

Báo cáo tài chính nhà nước (BCTC nhà nước) được xây dựng dựa trên việc tổng hợp và hợp nhất các báo cáo tài chính từ cơ quan chính phủ, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức kinh tế cùng các đơn vị khác thuộc khu vực công.

Mục đích chính của BCTC nhà nước là phân tích, làm rõ các vấn đề liên quan đến tài chính nhà nước, đánh giá kết quả hoạt động tài chính và theo dõi dòng chảy tiền tệ trong quá trình thực hiện các hoạt động tài chính trên phạm vi cả nước cũng như tại từng địa phương cụ thể.

Các đối tượng phải lập Báo cáo tài chính nhà nước

Dựa trên Điều 2 Thông tư 133/2018/TT-BTC, các đơn vị có trách nhiệm lập Báo cáo tài chính nhà nước (BCTC nhà nước) và cung cấp thông tin để lập báo cáo này bao gồm:

• Bộ Tài chính.
• Kho bạc Nhà nước các cấp – thuộc Bộ Tài chính.
• Vụ Ngân sách Nhà nước – Bộ Tài chính.
• Cơ quan Thuế các cấp – Bộ Tài chính.
• Tổng cục Hải quan – Bộ Tài chính.
• Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại – Bộ Tài chính.
• Cục Tài chính doanh nghiệp – Bộ Tài chính.
• Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính – Bộ Tài chính.
• Cục Quản lý công sản – Bộ Tài chính.
• Tổng cục Dự trữ Nhà nước – Bộ Tài chính.
• Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
• Cơ quan tài chính địa phương, bao gồm:
  • Sở Tài chính (thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương).
  • Phòng Tài chính – Kế hoạch (thuộc UBND cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh).
  • UBND cấp xã (xã, phường, thị trấn).
• Các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp trung ương, tỉnh, huyện.

Nguyên tắc lập và yêu cầu đối với thông tin của Báo cáo tài chính nhà nước

Nguyên tắc lập

• Báo cáo cung cấp thông tin tài chính phải được lập theo cùng kỳ kế toán năm với Báo cáo tài chính nhà nước (BCTC nhà nước), tức là từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 của năm dương lịch.
• Khi lập BCTC nhà nước, cần loại trừ các số liệu phát sinh từ các giao dịch nội bộ theo quy định tại Điều 11 Thông tư 133/2018/TT-BTC.

Yêu cầu đối với thông tin

• Phản ánh trung thực, khách quan, hợp lý tình hình tài chính nhà nước đối với BCTC nhà nước. Đối với Báo cáo cung cấp thông tin tài chính, phải đảm bảo phản ánh chính xác tình hình tài chính của đơn vị và các đơn vị kế toán trực thuộc (nếu có).
• Trình bày phù hợp với yêu cầu quản lý, đảm bảo dễ hiểu và minh bạch.
• Đảm bảo tính nhất quán, liên tục và tính so sánh, giúp việc phân tích và đánh giá tài chính được chính xác.

Bộ Báo cáo tài chính nhà nước gồm những loại nào?

Theo quy định tại Nghị định 25/2017/NĐ-CP, Báo cáo tài chính nhà nước (BCTC nhà nước) bao gồm bốn loại báo cáo chính:

1. Báo cáo tình hình tài chính nhà nước

Cung cấp bức tranh tổng thể về tài sản, nợ phải trả và nguồn vốn của Nhà nước, bao gồm:

• Tài sản của Nhà nước: Tiền mặt, khoản phải thu, hàng tồn kho, đầu tư tài chính, tài sản cố định và các tài sản khác.
• Nợ phải trả của Nhà nước: Bao gồm cả nợ trong nước, nợ nước ngoài và các khoản phải trả khác.
• Nguồn vốn của Nhà nước: Hình thành từ tài sản, thặng dư hoặc thâm hụt lũy kế từ hoạt động tài chính nhà nước.

2. Báo cáo kết quả hoạt động tài chính nhà nước

Phản ánh thu nhập, chi phí và kết quả hoạt động tài chính của Nhà nước trong kỳ báo cáo, bao gồm:

• Thu nhập của Nhà nước: Thuế, phí, lệ phí, dầu thô, vốn đầu tư của Nhà nước và viện trợ không hoàn lại.
• Chi phí của Nhà nước: Chi lương, mua sắm, đầu tư, chi phí lãi vay, trợ cấp và các khoản chi khác.
• Kết quả hoạt động tài chính: Chênh lệch giữa thu nhập và chi phí, thể hiện thặng dư hoặc thâm hụt tài chính.

3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Thể hiện dòng tiền của Nhà nước theo ba hoạt động chính:

• Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động chủ yếu: Thu từ thuế, phí và các khoản thu thường xuyên.
• Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động đầu tư: Mua sắm, xây dựng cơ sở hạ tầng và tài sản dài hạn.
• Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động tài chính: Đi vay, trả nợ và các giao dịch tài chính khác.

4. Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước

Cung cấp thông tin bổ sung và giải thích chi tiết về:

• Bối cảnh kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến tài chính nhà nước.
• Chính sách kế toán áp dụng trong lập BCTC nhà nước.
• Phân tích tài chính, so sánh thu nhập, chi phí và dòng tiền.
• Giải trình chênh lệch số liệu giữa BCTC nhà nước và Báo cáo quyết toán ngân sách.

Các bài viết liên quan